JDŽ/JŽ 1919-1992 - prototipi i modeli - Dizel vuca

Davor

Veteran foruma
#1
Dizel lokomotive Jugoslovenskih železnica


Sredinom pedesetih godina na Jugoslovenskim Železnicama se o dizel vučnim vozilima znalo samo iz domaće ili strane literature. Izuzetak su predstavljala nekolicina dizel motornih vozova i dizel lokomotiva u industriji. 1955. godine odlučeno je da se u cilju modernizacije voznog parka JŽ, odnosno nabavke novih dizel lokmotiva izvrše probne vožnje sa savremenim dizel lokomotivama različitih svetskih proizvodjača.
U periodu od 1955. do 1959. izvršene su brojne probe sa velikim brojem dizel lokmotiva i to:
- Aprila 1955. isprobana je dizel-hidraulična lokomotiva DB V200 tipa B-B proizvedena u minhenskoj fabrici Krauss-Maffei;
- Juna 1955. isprobana je dizel-električna lokmotiva tipa Co-Co švedske fabrike NOHAB;
- Avgusta 1955. isprobana je nemačka dizel-elektricna lokomotiva tipa Bo-Bo proizvod fabrike Henschel und Sohn;
- 1956. godine isprobana je dizel-električna lokmotiva tipa Bo-Bo francuske fabrike Brissoneau et Lotz. Ova lokomotiva je prihvaćena i za nju je kupljena licenca i od 1961. je počela da se proizvodi u Đuro Đaković iz Slavonskog Broda kao JŽ 642.
Gotovo sve isprobane lokomotive su nedvosmisleno pokazale brojne prednosti nad parnim lokomotivama, ali ni jedna nije potpuno odgovarala za rad na svim prugama JŽ. Bile su potrebne univerzalne lokomotive za vuču svih vrsta vozova na svim kategorijama pruga, max. brzinom od 120 km/h, osovinskim opterecenjem od 18tona.
Međutim 1959. isprobana je dizel-električna lokomotiva tipa Co-Co proizvod američke fabrike General Motors-EMD čija je oznaka bila G-16. Lokomotive G-16 su se inzvarendno pokazale na svim prugama i 1960. je počela njihova nabavka.
Kasnijih godina u periodu od 1960 do 1990. pocele su da saobracaju nove dizel lokomotive različitih konstrukcija proizvedene vecinom u tri fabrike: GM-EMD, GANZ-MAVAG i ĐURO ĐAKOVIĆ Slavonski Brod.
http://klubljubiteljazeleznice-beograd. ... _dalje.php

Dizel lokomotive JŽ - a numerisane su prema kodnom obeležavanju, na principu trobrojne oznake serije:

6 - Dizel električna vučna vozila
7 - Dizel hidraulična vučna vozila


Značenje 2.-og broja:
2 - Lokomotive sa dve pogonske osovine
3 - Lokomotive sa tri pogonske osovine
4 - Lokomotive sa četiri pogonske osovine
5 - Lokomotive sa pet pogonskih osovinea
6 - Lokomotive sa šest pogonskih osovina

Značenje 3.-eg broja:
Kod lokomotiva:
0 - Uski kolosek
1 - 9 Redosled ubacivanja u službu (konstruktivni tip lokomotive)

Značenje 4.-og broja:
Oznaka podserije. Podserije su uvedene zbog tehničko - eksploatacionih razlika u okviru serije.

Značenje 5.-og i 6.-og broja:
Tekući (inventarski) broj lokomotive.
 

Davor

Veteran foruma
#2
Re: Jugoslovenske železnice JDŽ/JŽ 1919-1992-prototipi i mod

JŽ 661 "Kenedi"

Pouzdano može se reći da je lokomotiva JŽ 661 „Kenedi“ najčuvenija serija dizel lokomotiva koja je građena za Jugoslovenske Železnice.

Kao što smo u uvodu rekli, među nekoliko lokomotiva raznih proizvođača. JŽ je izabrala dizel električnu lokomotivu G16 proizvođača GM-EMD (General Motors – Electro Motive Division). Tip G16 je namenjen kao eksport model, a derivat je od standardnog američkog tipa SD7/9.

Glavne karakteristike lokomotive serije 661 su raspored osovina Co’-Co’, masa od 108 do 114 tona sa osovinskim opterećenjem između 18 do 19 tona po osovini, u zavisnosti od podserije, maksimalna brzina od 124 km/h (izuzev 114 km/h za podseriju 000). Lokomotive imaju pouzdan dvotaktni motor tipa EMD 567C ili 567E, od 16 cilindara u V izvedbi (45°) od 1435 kW (1950KS) ili 1454 kW (1975KS) respektabilno. Na motor je nataknuta takozvana Rutova duvaljka koja je isti snabdevala vazduhom i podsticala ispiranje cilindara (stepen kompresije 1:16). Dizel motor je pogonio glavni generator koji je potom električnom energijom snabdevao 6 vučnih motora ’spregnuta’ na četiri različita načina u zavisnosti od brzine kretanja lokomotive - opterećenja. Pojedine podserije bile su opremljene parnim grejanjem koje su obezbeđivali uređaji Vapor OK 4616 ili OK 4625 u zavisnosti od podserije.

Lokomotive serije 661 bile su građene od 1960 do 1973 godine (001-233 La Grange, Illinois, SAD i 234-415 London, Ontrio, Kanada), ukupno je izgrađeno 220 komada u više podserija koje tehničko ’relativno’ malo razlikuju:
- 661-0xx – 1960 – 34 lok – EMD 567C – Vapor OK 4616 – 114 km/h
- 661-1xx – 1960-1961 – 64 lok – EMD 567C – Vapor OK 4616 – 124 km/h
- 661-2xx – 1966-1973 – 78 lok – EMD 567E – Vapor OK 4625 – 124 km/h
- 661-3xx – 1970 – 27 lok – EMD 567E – EDK – 124 km/h
- 661-4xx – 1972-1973 – 15 lok – EMD 567E – 124 km/h

Pored ovih 218 lokomotiva proizvedeno je još dve lokomotive za TENT (Termoelektrana Nikola Tesla Obrenovac) koje su bile identične podseriji 200 izuzev toga što nisu imale generator pare.

Glavne vizuelne razlike među podserijama:
- lok podserije 661-0 imale su manji rezervoar za vodu od ostalih podserija, s time i malo drugačiji raspored elemenata ispod šasije tako da je rezervoar za vazduh bio vidljiv.
- prvi deo lokomotiva je isporučen sa ovalnim odbojnicima, međutim oni su zamenjeni redovnim tokom godina
- lokomotive podserije 661-3 opremljene su elektrodinamičkom kočnicom i zato se na ’kraćoj strani’ lokomotive može videti instalacija za vazdušno hlađenje otpornika.
- podserija 661-4 ima drugačiju („spuštenu“) ’kraću stranu’ zbog nedostatka parnog generatora i elektrodinamične kočnice i time je ujedno omogućena bolja preglednost
- lokomotive podserije 661-3 i 661-4 zbog nedostatka parnog grejanja nemaju rezervoare za vodu već veće rezervoare za naftu.

Tokom godina a pogotovo posle raspada Jugoslavije pojedine lokomotive pretrpele su razne modifikacije kao na primer:
- vađenje parnog grejanja i rezervoara za vodu
- eventualna ugradnja električnog grejanja
- modifikacija žaluzina hladnjaka
-ugradnja električnog grejanja uz potpunu modernizaciju (661-5)
-ugradnja električnog grejanja i vađenje dva vučna motora uz modernizaciju (646)
-pregradnja motora EMD 16-567C/E u EMD 16-645E (1640 kW odnosno 2230 KS).
Posle dezintegracije Jugoslavije u svim republikama osim u Hrvatskoj zadržanaa je postojeća numeracija i karakteristična šema bojanja. Lokomotive Hrvatskih Željeznica su prenumerisane u seriju HŽ 2061 odnosno HŽ 2043 (6 lokomotiva pregrađenih u seriju 646). Takođe, deo lokomotiva je obojan u plavo-belu ili sivo-plavu kolor šemu.

Dolazak serije 661 na naše pruge značio je početak kraja parnih lokomotiva. Moćne mašine serije 661 su svojim (svojevremeno) zavidnim performansama, pouzdanošću i lakoćom održavanja nadmašile i najbolje parne lokomotive. Serija 661 je zajedno sa ostalim vučnim vozilima kao serije 441, 642/3 i 812 koje su takođe bile prisutne u svim republikama uvela novi standard u železničkom transportu na našim prugama.





Nastaviće se...
 

Attachments

Sviđa mi se: saki

Sky

 
Supporter (2016)
#4
Re: Jugoslovenske železnice JDŽ/JŽ 1919-1992-prototipi i mod

Koliko znam, ovu damirovu 661 224 sa slike nije radio S. Jovanović, nego Zoran Djuric. Najbolje je da to potvrdi sam damir661.

Slavko radi 661 u više varijanti:
-tako imamo njegove klasične modele 661 podserije 1xx/2xx:


-radi i HŽ varijantu modificirane podserije 0xx (sa uzdignutim žaluzinama hladnjaka):
(slika i model našeg forumaša Wile E Coyote-a ;) )

-vidim da radi i slovensku verziju sa modificiranim svjetlima:
(slika uzeta sa http://asalat.50megs.com/661.html)

Ne znam, da li je možda čak napravio i makedonsku podserije 4xx? :??:
Slobodno nadopunite moj post, ako sam koji njegov model izostavio.... On, je stvarno toga napravio! ;)

Uostalom, ovdje smo raspravljali o tim 661 modelima:
<a class="postlink-local" href="http://forum.malezeljeznice.net/viewtopic.php?f=59&t=227" onclick="window.open(this.href);return false;">viewtopic.php?f=59&t=227</a>

Modele 661/2061 nekada je radio i modelar Dražen Bijelić:
(slika uzeta sa http://trainpagesofluca.net/stavek/modeli-d.html)



Balkan models je ovih 661 napravio samo jednu seriju, čini mi se 20-25 komada! Ispravite me ako griješim..

Nadalje, iako ne radi JŽ modele, možda nije loše spomenuti niti Španjolce 'Alejandro Modelismo Ferroviario', koji izrađuju model EMD G16 lokomotive, doduše RENFE:
http://www.alejandromodelismoferroviario.com/
 

Attachments

Sviđa mi se: saki

Davor

Veteran foruma
#5
Re: Jugoslovenske železnice JDŽ/JŽ 1919-1992-prototipi i mod

U pravu si za Damirovu 224. Permutovao sam sa 643. Pogledao sam na railserbia i uvideo grešku pa sam zamenio fotografiju odgovarajućom.
 

Davor

Veteran foruma
#6
Re: Jugoslovenske železnice JDŽ/JŽ 1919-1992-prototipi i mod

N

Kada je reč o razmeri 1:160, SHUCA je jedini radio mastere i ORIGINALNE ODLIVKE za sve modele EMD JŽ/HŽ (ali i 761, 441, nekoliko unikatnih parnjača).
Svi ostali modeli Kenedija u N razmeri koje su izradili Jani Tekavcic (N amater), Chachak su nastali na osnovu njegovih odlivaka.



Model 661, podserija 300 izradio je Jani T. preradom španskog modela

Model za preradu u podseriju 300, RENFE 1900 proizvodi: http://www.trenmilitaria.com/TM_materia ... _RENFE.htm
Zanimljivost je da se nemotorizovan model može kupiti za nepunih 30 eura.

Više pročitajte na <a class="postlink-local" href="http://forum.malezeljeznice.net/viewtopic.php?f=63&t=348" onclick="window.open(this.href);return false;">viewtopic.php?f=63&t=348</a>
 

Attachments

Davor

Veteran foruma
#8
JŽ 663 "Karavela"

Posle pozitivnih iskustva sa lokomotivom serije 661 početkom sedamdesetih godina prošlog veka od strane Jugoslovenskih Železnica doneta je odluka o nabavci tri serije lokomotiva, takođe od proizvođača GM - EMD (General Motors – Electro Motive Division), koje čine drugu generaciju EMD lokomotiva na JŽ. To su bile serije 663 i 664 (1972), kao i serija 644 (1973).

Lokomotive serije JŽ 663 – EMD GT26CW-2 – „Karavela“

Godine 1972 iz EMD fabrike u Kanadi (London, Ontario) na naše pruge prispelo je 14 teških teretnih dizel lokomotiva. One su prvobitno bile namenjene za vuču teških teretnih vozova na prugama u Lici koju su pre toga obavljale teške parne lokomotive serije JŽ 32 (Mallet), uglavnom na potezu Split -Perković - Knin - Ogulin - Zagreb (Lička pruga) kao i na potezu Knin - Bihać - Sunja - Zagreb / Beograd* (kratko vreme vukle su sezonske vozove Split-Beograd).
Lokomotive su vukle i putničke (sezonske) vozove ali zbog nedostatka mogućnosti grejanja voza to se odvijalo samo tokom leta odnosno van grejne sezone. Taj problem je kasnije prevaziđen tako što je na deo lokomotiva ugrađen uređaj za elejtrično grejanje tipa „Uljanik“, na taj način dobivene su univerzalne lokomotive za najteže poslove.

Lokomotiva GT26CW - 2 je namenjena kao eksport model, a derivat je od dobro poznatog tipa SD40 - 2 za američko tržište. Glavne karakteristike lokomotive serije 663 su raspored osovina Co’ - Co’, masa od 120 tona sa osovinskim pritiskom od 20 tona po osovini i maksimalna brzina od 124 km/h. Svojevremeno su bile najjače dizel lokomotive na Evropskom kontinentu zajedno sa danskom serijom MZ.

Tokom 40 godina eksploatacije lokomotive su pretrpele određene modifikacije:
- deo lokomotiva je u početku imao ovalne odbojnike, kasnije su isti zamenjeni standardnim
- sve lokomotive su u početku imale jednostavnija poziciona svetla, kasnije su ugrađena dobro poznata „žablja svetla“
- deo lokomotiva kasnije je opremljen uređajem za električno grejanje „Uljanik“ , time je urađen manji razmeštaj rezervoara za naftu i ostalih komponenata kako bi bila dograđena posebna kutija za pomoćne uređaje električnog grejanja. Uz to, izmeštena je i ručna kočnica. Naravno na raonicima pojavili su se kablovi elektičnog grejanja, a uz to je sužen i plug raonika.

Hrvatske Železnice nasledile su sva vučna vozila ŽTP Zagreb - a pa tako i čuvene „Karavele“. Tada su na aktivnim lokomotivama izvršene dodatne modifikacije u skladu sa standardom HŽ-a a to podrazumeva prenumeracija u seriju HŽ 2063, deo lokomotiva je obojan u HŽ plavo-belu kolor šemu i naposletku na delu lokomotiva poziciona „žablja“ svetla zamenjena su duplim svetlima (crveno-belo).

Od nastanka HŽ-a „Karavele“ sve više emigriraju u druge regione: u Zagorju vuku teške teretne vozove oko Čakoveca, Varaždina, Zagreba (pa i Siska) i na Riječkoj pruzi.



Nastaviće se...
 

Attachments

Davor

Veteran foruma
#9
Model Karavele u HO razmeri izrađuje Slavko Jovanović.



Fotografije preuzete sa: railserbia.net

Model Karavele u N razmeri izrađuje SHUCA.


Fotografije preuzete iz teme: Keko N modeli

Projekat digitalizacije Karavele u razmeri N možete pogledati ovde :arrow: http://www.railserbia.net/forum/viewtop ... f=9&t=5047
 

Attachments

Stanley

Poznati forumaš
#10
Davor kaže:
JŽ 663 "Karavela"
One su prvobitno bile namenjene za vuču teških teretnih vozova na prugama u Lici koju su pre toga obavljale teške parne lokomotive serije JŽ 32 (Mallet), uglavnom na potezu Split -Perković - Knin - Ogulin - Zagreb (Lička pruga) kao i na potezu Knin - Bihać - Sunja - Zagreb / Beograd* (kratko vreme vukle su sezonske vozove Split-Beograd).
Moram te malo ispraviti i dopuniti. Lokomotive serije 663 izvorno su nabavljene za vuču teretnih vlakova na pruzi Split - Knin, kao i brzih/poslovnih vlakova Split - Zagreb - Split via Bihać. Kao što si spomenuo, neko vrijeme vukle su i brze vlakove Split - Beograd.
Na Ličku prugu u vrijeme nabave nisu mogle ići zbog prevelikog osovinskog pritiska. Na Ličkoj pruzi parne lokomotive serije 32 zamijenile su lokomotive serije 33, dok su vuču brzih vlakova na istoj pruzi (dionica Zagreb - Oštarije - Knin) od ranih šezdesetih godina do ranih sedamdesetih, do dolaska serije 664, obavljale dizel lokomotive serije 642 u tandem vuči.
Brze i/ili ubrzane vlakove na pruzi Zagreb - Oštarije - Knin prema Zadru i Splitu vukle su i parne lokomotive serije 11 pa čak i 33. Primjerice, jedne zimske večeri početkom sedamdesetih vidio sam u Zagrebu na Tauern Expressu lokomotivu 33. A u svibnju/maju 1973. vidio sam u kolodvoru Vrhovine ubrzani vlak ''Lika'' (Zadar - Zagreb) s lokomotivom serije 11.
Lokomotive 642 također su vukle lokalne putničke vlakove Ogulin - Vrhovine - Gračac i Gračac - Knin. Ponekad su povukle i kratak teretni vlak. Vjeruj mi na riječ jer sam se naputovao i Ličkom i Unskom prugom i nagledao se svega i svačega, a ova dopuna bi ti mogla dobro doći u nastavku serije napisa o lokomotivama ex JŽ. ;)
 

Davor

Veteran foruma
#11
Stanley, to se traži. Ovakve priče svemu ovome daju "dušu". :palac_gore:
Ne ustručavaj se da podeliš svoja sećanja sa nama. :molitva
 

prle kc

Poznati forumaš
Supporter (2016)
Supporter (2017)
Supporter (2018)
#12
evo malo da se uključim u temu karavela.
lok su u izvornom obliku imale utičnicu iznad desnog odbojnika prema sredini i preko nje davale napon za vagon u kojem je bio smješten parni kotao kad je lok vukla vlak u zimi sa parnim grijanjem. istu utičnicu su imale lok 661-300, 661-400 i lok 664.
i samo malo tehničkih podataka; motor 16 645E3 snaga 2430KW dvotaktni.
 

Sky

 
Supporter (2016)
#13
Nakon čišćenja od nepotebnih postova, tema je ponovo otključana!

Molimo, držite se ubuduće rasprave o prototipovima i modelima JŽ dizel vuče!

Hvala!
 

Davor

Veteran foruma
#14
JŽ 664

Dizel - električne lokomotive serije 664 u početku je proizvodila fabrika "General Motors" kao model G 26 C. Nabavljane su u više navrata počevši od 1972. pa sve do 1985. godine kada proizvodnju preuzima "Đuro Đaković" iz Slavonskog Broda (podserija 100).
Lokomotive ove serije slične su seriji 661 samo što im je snaga veća. Ove lokomotive imaju šest osovina, pojedinačni osovinski pogom i osovinski raspored C'oC'o.
Prvobitno su bili namenjene su isključivo za vuču teških teretnih vlakova na prugama s manjim osovinskim opterećenjem. Opremljene su dvotaktnim dizel motorom sa šesnaest cilindara u V rasporedu.
Ugradnjom generatora za električno grejanje tipa "Uljanik" osposobljene su za vuču putničkih vozova.
Ove lokomotive poznate po nadimku Ličanka (podserija 000) i Regan (podserija 100) saobraćale su uglavnom na prugama Hrvatske (60 lok) i Slovenije (20 lok) i Srbije (5 lok).

Model ove lokomotive u razmeri HO postoji u SŽ verziji, izradio ga je Bojan Bartol

http://modelni.vlaki.com/fotke/unikatni ... ictureID=0

U NŽ varijanti 2062, model je izradio Dražen Bijelić.


U razmeri N, JŽ model ove lokomotive izradio je SHUCA koji je jedini radio mastere i ORIGINALNE ODLIVKE dok su svi ostali modeli nastali na osnovu njegovih odlivaka.
 

Attachments

prle kc

Poznati forumaš
Supporter (2016)
Supporter (2017)
Supporter (2018)
#15
lok 664-000 smo u nizini( osijek, vinkovci, koprivnica, varaždin, zagreb ) zvali ĐEMS.
malo tehničkih podataka; motor 16-645E snaga 1640KW max brzina 124 km/h prazan hod 315 ok/min, max broj okretaja 900ok/min. ŽTP Zagreb je imao 58 lokomotiva.
 
Sviđa mi se: saki

Sky

 
Supporter (2016)
#16
Davor kaže:
U NŽ varijanti 2062, model je izradio Dražen Bijelić.
Mala dopuna podatka:
Ovaj Draženov model spada u kasniju epohu!
Takve lokomotive nastale su tek u doba HŽ (oko 2002.godine) u Gredelju, rekonstrukcijom i moderinizacijom izvorne varijante 2062 (Projekt 'Turner')!
Projektom je rekonstruirano sveukupno 20 lokomotiva, i numerički su označene kao 2062 podserija 100.
Dakle, JŽ ih kao takve nije imao. ;)
 

nik

Veteran foruma
#17
Mali ispravak.

Lokomotive 664-000 su od početka vukle i putničke vlakove ali zimi uz upotrebu novograđenih 4-osovinaca sa generatorom pare. 664-100 su od početka imale elektrogrijanje.
 
Sviđa mi se: saki

Wile E Coyote

Poznati forumaš
Supporter (2016)
#20
Davor kaže:
Nik, koja podserija je imala nadimak Dže(j)ms?
I da otklonimo još jednu grešku.
Davor je oprezan :palac_gore: i stavio je "j" u zagradu.
Lokomotive su zvali "Džems". Ovaj nadimak je došao od kratice američkog proizvođača svega i svačega GMC (General Motors Company). Nadimak se vjerojatno prvobitno kod nas udomaćio nakon WWII kad su se u JNA pojavili teški vojni kamioni tipa CCKW proizvedeni upravo od strane GMC.



Bilo ih je preko 50 raznih inačica, što je ujedno bilo i najzastupljenije vozilo strane (smrdljive kapitalističke) proizvodnje u JNA.
Kamioni su na nosu imali malu pločicu s oznakom "GMC"

Narod je odma opalio nadimak Džems, što je vjerojatno slobodan način slovkanja ta tri slova.
Još jedna ilustracija mojeg objašnjenja. Dok sam bio u vojsci, hodnik se morao sjajiti. Naredba zapovjednika je bila: "Džemsaj taj hodnik". Daklem, običan stolac na četiri noge bez naslona okrenut naopačke, a ispod njega stara deka. Valjalo je sjest ili čučnut među njegove četiri noge, a suborac je vukao tu deku, na kojoj si ti zapravo "sjedio" skupa sa stolcem naopačke.
To je bio Džems!

Vraćam se natrag na lokomotivu.
Vidim da po forumu ljudi ovu loksu čak u pisanom obliku imenuju sa "James" što nema veze s nadimkom kojeg su one imale.

Oprostite na off-topicu, ali već duže sam to namjeravao izreći i ilustrirati...
Daklem, nije nikakav James (ni 007, ni Dean), nego Džems (od GMC)
 

Podržite rad foruma

Ako želite da pomognete radu foruma i portala malezeljeznice.net, možete da donirate i na taj način doprinesete radu foruma i portala u punom kapacitetu ( Detaljnije o donacijama ).

Na vrh